Starparty Courtaoult 25-28 september 2008
Donderdag in de late namiddag vertrokken we via Maastricht en de Ardennen naar Ervy-le-Chatel. Een klein dorpje in Noord Frankrijk op 660 kilometer vanaf Doetinchem. Het was donker in de Ardennen en gedurende een groot deel van de reis hadden we de heldere planeet Jupiter pal vóór ons staan. Deze mooie planeet staat deze periode in het zuiden vrij laag aan de horizon. Als het navigatiesysteem van Sjoerd Jan z'n VOLVO het had laten afweten dan hadden we toch wel een goede wegwijzer gehad in de duisternis.
Ruim halféén in de nacht kwamen we aan in het piepkleine gehuchtje Courtaoult, vlakbij Ervy-le-Chatel, waar pakweg vijf huizen staan en geen enkele straatlantaarn... kortom, een ideale waarneemplek voor de enthousiaste amateur astronoom.
Nadat we de oude villa, die drie maanden leeg had gestaan, ontsloten hadden was het éérst tijd om even een wijntje te drinken aan de oude keukentafel. Blij dat de lange reis goed verlopen was zaten we nog even bij te komen. Maar al gauw werd onze aandacht getrokken door de heldere sterrenhemel, het was ook zó donker... Dus gauw naar buiten met de gestabiliseerde CANON verrekijker, de telescopen waren immers nog niet uitgepakt. We hebben genoten van de prachtige melkweg in het sterrenbeeld de Zwaan. Recht boven ons hoofd konden we duizenden sterren zien die zo dicht bij elkaar staan dat ze samen een witte waas vormen: de melkweg! Wat een pracht en praal aan de nachtelijke hemel. Vele objecten waren met het blote oog zichtbaar, de Andromedanevel, een sterrenstelsel zoals het onze maar wel wat groter, was duidelijk te zien. Het licht wat we zagen had er ruim twee miljoen jaar over gedaan om bij ons te komen. Ook de diverse Messier objecten stonden geduldig aan de hemel, te wachten op waarnemingen met de telescoop. Onze ogen waren goed gewend aan de duisternis toen Mart met zijn VW Transportbus vol met astro-spullen de oprit opreed, een wrede verstoring door de felle koplampen in de duisternis.
De volgende ochtend zijn we met z'n drietjes naar de lokale markt gegaan om inkopen te doen voor het ontbijt. Ervy-le-Chatel is een authentiek Frans dorpje met een paar winkeltjes een supermarkt en natuurlijk een bakker waar we stokbrood en croissantjes kochten. Mart kocht op de markt vlees, kaas en verse groenten voor het avondeten. In de middag zouden de anderen immers komen dus werd er ruim ingekocht. Na een heerlijk Frans ontbijt met aanbevelenswaardige gelei-eitjes, stokbrood, kaas en paté zijn we lekker in het zonnetje gaan zitten onder de grote kastanjeboom die nogal actief was...
In de namiddag arriveerden Jan, Bart en Ko. Ze hadden het laatste stuk van de reis een paar barrières (omleidingen) gehad en ze waren zichtbaar blij dat ze in de lekkere tuinstoelen relaxed een biertje konden drinken.
Nadat ieder z'n spulletjes uitgeladen had was het tijd om de kijkers te installeren op het vers gemaaide grasveldje naast het huis. Het is immers van belang om het kijkerstatief nauwkeurig neer te zetten. De opstelling van een astronomische telescoop vraagt om een zuivere noord-zuid lijn en ook de waterpas is hard nodig om alles netjes horizontaal uit te lijnen. Vooral voor de astrofotograaf is het belangrijk om dit werkje zorgvuldig te doen.
11 cm Megrez refractor in de schemering
Nadat we de kijkers hadden opgesteld begon het ook al flink te schemeren. Aangezien we een stuk zuidelijker zaten viel de duisternis wat sneller in dan we thuis gewend waren en al spoedig konden we weer genieten van een strak heldere sterrenhemel. Onze astrofotografen Jan en Bart zaten al snel enthousiast achter hun kijker, camera en laptop. Zelf heb ik Sjoerd Jan geholpen om de grote Meade kijker uit te richten en in te stellen.
Eérst waarnemen en fotograferen, en dan pas barbecuen... kijk, dat zijn pas echte astro-fanaten. Zodoende was het ruim tien uur voordat we lekker om de BBQ zaten. De camera's deden hun werk, sommige opnamen duren wel een half uur, dus was er tijd om lekker te eten.
Gedurende de nacht heeft Bart bijzonder fraaie opnamen gemaakt van de Paardekopnevel in het sterrenbeeld Orion, M33 in Triangulum en M15, een mooie bolvormige sterrenhoop. Langdurige opnamen met zijn ATIC CCD camera en zijn VIXEN telescoop waarbij het licht van verschillende opnamen middels software gestapeld wordt tot één super-foto. Resultaten van Bart zijn elders op de site te zien.
Jan heeft met zijn 11cm f6 Megrez refractor en zijn Minolta 5D digitale reflexcamera mooie stabiele opnamen gemaakt van M31, het Andromedastelsel en M27, de Dumbbell Nebula ook wel de Halternevel genoemd. De Halternevel (M27) is een planetaire nevel in het sterrenbeeld Vosje (Vulpecula). Het is de eerste planetaire nevel die ooit waargenomen werd. Zie de resultaten van Jan op de site, dit zijn werkelijk goede astrofoto's waar hij trots op kan zijn.
Tot ruim halfvier in de nacht zijn er waarnemingen gedaan, tja, een astronoom is nou eenmaal een nachtdier...
Na een korte nachtrust, een Frans ontbijt en een kleine reparatie aan een loszittend autoraam van Bart z'n Peugeot (Frans hè!) zijn we een eindje gaan rijden in de buurt. We hebben een waterval bezocht waar we genoten van de natuur, we zijn naar een klein vliegveldje geweest waar prachtige zweefvliegactiviteiten te bewonderen waren en we hebben een wandeling gemaakt door het plaatsje St. Florentin. Een oud plaatsje met een grote basiliek, een prachtige fontein, typisch franse huizen en winkeltjes. Het was ontspannend en een prachtige middag. We hebben genoten.
Zonnewijzer uit 1765 in St. Florentin
De laatste waarneemnacht was, net zoals het vorig jaar, iets minder stabiel. Er was turbulentie in de lucht, het was wat vochtiger en de seeing was daardoor duidelijk minder. Toch zijn er door de astro fanaten nog verschillende astrofoto's gemaakt en waarnemingen gedaan. We hebben de avond afgesloten met een gezellig kampvuurtje en de science fiction DVD "I am legend" op de laptop van Sjoerd Jan.
Zondagochtend ben ik vroeg opgestaan en heb ik "mijn" bramenstruik opgezocht. Wat schetst mijn verbazing, onder de struik ligt een grote dikke witte kater te slapen. Ik vond het nogal vreemd dat het beest niet reageerde op mij... ineens realiseerde ik me dat witte katten vaak doof zijn. Toen ik hem voorzichtig aaide schrok hij wakker en ging er als een speer vandoor, mij alleen achterlatend bij die lekkere bramenstruik.
Het was een gezellig, leerzaam en intellectueel weekend daar in Courtaoult. We begonnen met een glaasje champagne en we eindigden met een heerlijke peren-choco-taart. Alweer een weekend om niet te vergeten. Wellicht zijn er het volgend jaar méér liefhebbers om mee te gaan, leuk, zo zonder vrouwen en voetbal... Iets voor jou? Er is nog plek! Wellicht tot ziens in Courtaoult, Ervy-le-Chatel.
Met dank aan Sjoerd Jan ter Welle, Ko Bakker, Jan Adelaar, Bart Veltman en Mart Lenssen
En waar die bramenstruik staat... tja... dat moet je zelf maar komen ontdekken.
Stephan Werz
Jan, Bart, Mart, Ko, Sjoerd Jan, Stephan