Presentaties 2012
Op de vrijdagavonden organiseren wij presentaties met aansluitend de mogelijkheid om zelf waarnemingen te doen met onze telescopen. Aktualiteiten uit de sterrengids worden zo goed mogelijk gevolgd en er zijn dikwijls professionele waarnemers aanwezig om begeleiding te geven. Deze avonden worden door veel bezoekers zeer gewaardeerd.
Vanaf 20.00 uur zijn wij geopend. - openingstijden -
10 februari 20.30 uur: Jan Adelaar - De Hubble, een telescoop in de ruimte.
De Hubble-ruimtetelescoop (Hubble Space Telescope, HST) bestaat uit een aantal precisie-instrumenten voor astronomische waarnemingen. Hij is genoemd naar de Amerikaanse astronoom Edwin Hubble, en draait sinds de lancering door de NASA op 24 april 1990 als een kunstmaan rond de aarde. De Hubble wordt gebruikt voor optische waarnemingen. De telescoop bezit ook een infraroodcamera. Voor observaties in het röntgengolflengtegebied wordt gebruikgemaakt van het Chandra X-Ray Observatory.
17 februari 20.30 uur: Kees de Vries - Het heelal ontdekt door de mens.
De sterrenkunde is een wetenschap die al 17.000 jaar geleden is begonnen en is daarmee de oudste wetenschap. De lezing voert u via de sterrenkundige observaties van het allereerste begin via o.a. de Grieken, Chinezen, Maya's en de Arabische sterrenkunde terug naar Europa waar na de donkere middeleeuwen de Griekse sterrenkunde, die dankzij de Arabieren bewaard is gebleven en is verfijnd, weer werd opgepakt. Sindsdien is het een aaneenschakeling van baanbrekende ontdekkingen. De (Nederlandse) uitvinding van de telescoop in 1608 heeft de sterrenkunde echt volwassen gemaakt. De lezing geeft een overzicht van de belangrijkste ontdekkingen van o.a. Copernicus, Keppler, Gallilei, en Newton. Maar in de 20e eeuw kwam de sterrenkunde echt in een stroomversnelling en werd er een natuurkundige basis gelegd onder alle waarnemingen. Er wordt in de lezing een overzicht gegeven van de belangrijkste ontdekkingen op het gebied van sterrenkunde, astrofysica (de natuurkunde van het heelal) en Kosmologie (wetenschap van het heelal als geheel) in de 20e en 21 eeuw tot op de dag van vandaag en er wordt op ingegaan met welke middelen die ontdekkingen mogelijk zijn gemaakt.
23 maart 20.30 uur: Siebren van der Werf - Het Nova Zembla effect.
Tijdens de overwintering van Willem Barents en zijn bemanning op Nova Zembla, in 1596-1597, zagen zij de zon op 24 januari 1597 voor het eerst terug. Het was meer dan twee weken voordat die na de poolnacht daar op hun breedte van 76º mocht worden verwacht: de zon stond nog meer dan vijf graden onder de horizon. Dat zij niettemin toch gezien werd - begrijpen wij achteraf - vond zijn oorzaak in een lange-afstand luchtspiegeling. Gerrit de Veer's dagboek geeft daarvan de eerste documentatie en het verschijnsel is bekend geworden als het Nova Zemblaeffect. Vanaf het begin is De Veer's verhaal omstreden geweest. Vooral in eigen land is hij neergezet als iemand die een sterk verhaal wilde vertellen dat gewoon niet waar kon zijn. Nog steeds twijfelen Nederlandse geschiedschrijvers aan de betrouwbaarheid van zijn beschrijving.
Maar zijn relaas werd ook opgepikt door wetenschappers. De grote Johannes Kepler werd er al in 1604 door geïnspireerd tot een visionaire uitleg: ergens boven ons hoofd houdt de lucht op en begint de ether. Licht kan daartegen weerkaatsen, zoals ook aan de binnenkant van glas. Op die manier moet het mogelijk geweest zijn dat de Nederlanders niet de zon zelf, maar haar reflectie hebben gezien: "ut pro Sole idolum eius in Noua Zembla videri potuerit."
In dit boek laat ik zien hoe die uitleg stand heeft gehouden, al moeten we die etherspiegeling vervangen door luchtspiegeling. We zullen zien hoe vertekende zonsondergangen, Fata Morgana's en het Nova Zemblaverschijnsel tot stand komen. Van alle drie laat ik ook gefotografeerde beelden zien. Het is pas sinds enkele tientallen jaren mogelijk dat soort beelden door computersimulaties te berekenen en ik laat zien dat zo de waarnemingen die Gerrit de Veer beschrijft kunnen worden verklaard.
Het is mijn ambitie om met dit boek natuurverschijnselen als het Nova Zemblaeffect, luchtspiegelingen in het algemeen, atmosferische straalbuiging en de geschiedenis daarvan, voor de niet-gespecialiseerde lezer toegankelijk te maken. Tegelijkertijd wil ik aantonen dat Gerrit de Veer één van onze belangrijkste schrijvers is geweest en dat hij de waardering verdient die hem door de Nederlandse geschiedschrijving is onthouden.
Toegift: Reis mee met André... bekijk een mooie video vanuit het ISS.