Missing Link

Gepubliceerd op 26-05-2009

‘Missing link' radiopulsars ontdekt

21 mei 2009
volkskrant.nl
volkskrant.nl

 

Een internationaal team van sterrenkundigen, onder wie Joeri van Leeuwen en Jason Hessels van de Stichting ASTRON in Dwingeloo, heeft een belangrijke ontbrekende schakel ontdekt in de evolutie van milliseconde-radiopulsars, de snelst roterende sterren in het heelal.

Pulsars zijn de kleine, compacte en snel rondtollende overblijfselen van geëxplodeerde sterren. Ze zenden met grote regelmaat korte pulsjes van radiostraling uit.

Normaal gesproken neemt hun draaisnelheid in de loop van enkele miljoenen jaren af. Sommige pulsars worden echter op de een of andere manier juist ‘opgevoerd' tot snelheden van honderden omwentelingen per seconde - sneller dan een staafmixer.

Algemeen wordt aangenomen dat die millisecondepulsars ontstaan doordat er gas van een begeleidende ster op terecht komt, waardoor ze als een priktol worden opgezweept. Dat gas wordt daarbij enorm heet en zendt röntgenstraling uit.

Er zijn veel van zulke röntgendubbelsterren ontdekt, en in sommige gevallen blijken die inderdaad een snel ronddraaiend sterretje te bevatten. Maar of dat later zichtbaar zal worden als milliseconde-radiopulsar was nooit met zekerheid bekend.

De millisecondepulsar J1023+0038, op vierduizend lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Sextant, vormt nu de langgezochte ‘missing link'. Enkele jaren geleden vertoonde hij nog alle kenmerken van een röntgendubbelster, maar nu is hij zichtbaar als een radiopulsar die maar liefst 592 keer per seconde om zijn as draait.

De waarnemingen aan de ‘missing link pulsar' zijn onder andere verricht met de Westerbork-radiotelescoop in Drenthe en worden vandaag gepubliceerd op Science Express.

 

© Govert Schilling   -   zie ook:  http://allesoversterrenkunde.nl

 

Terug naar het nieuwsoverzicht